Waarom is de reactie op negatief gedrag voorspelbaarder dan op positief gedrag?

Kinderen met autisme hebben vaak een sterke behoefte aan duidelijkheid, voorspelbaarheid en structuur. Ze voelen zich veilig als ze weten wat er gaat gebeuren. In sociale situaties is dit vaak lastig, omdat de reacties van anderen (zoals leerkrachten, ouders of klasgenoten) erg kunnen variëren.

🔹 Negatief gedrag → voorspelbare reactie
Bij negatief gedrag (bijvoorbeeld schreeuwen, slaan of iets weigeren) reageren volwassenen meestal snel, duidelijk en op een vaste manier:
- “Hé, dat mag niet!
- “Stop daarmee.
- “Je moet nu even op de gang.”

Voor het kind is dit helder en voorspelbaar: "Als ik dit doe, gebeurt er dat."

Zelfs als de reactie negatief is, geeft het duidelijkheid en structuur – en dat voelt veilig.
 

🔹 Positief gedrag → onvoorspelbare of inconsistente reactie
Bij positief gedrag (bijvoorbeeld rustig meewerken, vriendelijk zijn) is de reactie van volwassenen vaak minder voorspelbaar:

- Soms komt er een compliment (“Goed gedaan!”)
- Soms niks,
- Soms alleen een glimlach,
- Of de volwassene is te druk om het op te merken.

Voor een kind met autisme kan dit verwarrend zijn: "Wat gebeurt er als ik me gedraag? Geen idee."

Die onvoorspelbaarheid maakt positief gedrag minder aantrekkelijk of motiverend.

🔄 Gevolg: Negatief gedrag als ‘middel’ voor duidelijkheid
Sommige kinderen met autisme leren (onbewust):

“Als ik me negatief gedraag, weet ik tenminste wat ik kan verwachten.”

Het negatieve gedrag wordt dan niet per se ingezet om aandacht te krijgen, maar om controle en voorspelbaarheid te ervaren.

✅ Wat kun je daarmee doen?

Om dit patroon te doorbreken, is het belangrijk om:
- Positief gedrag bewust en consequent te benoemen (“Ik zie dat je rustig aan tafel zit, fijn!”).
- Reacties op positief gedrag voorspelbaar en gestructureerd te maken (bijvoorbeeld met een visueel beloningssysteem of vaste complimenten).

Negatief gedrag niet onbedoeld versterken door er telkens veel aandacht aan te geven.